Thiết kế website và lập trình ứng dụng: đừng chạy theo trào lưu
Chúng tôi từng làm việc với một chủ doanh nghiệp nhỏ rất quyết tâm trong việc thiết kế website. Ông yêu cầu đơn vị lập trình phải dùng công nghệ mới nhất thị trường, chỉ vì đã đọc vài bài ca ngợi trên mạng. Website ra mắt được vài tháng thì phát sinh chuyện khó xử. Tại địa phương gần như không tìm được người bảo trì am hiểu công nghệ đó.
Tình huống này không hiếm trong thiết kế website và lập trình ứng dụng. Nhiều doanh nghiệp chọn công nghệ theo cảm tính, hoặc theo một lời khuyên chưa được kiểm chứng. Họ ít khi dừng lại để hỏi website sẽ được vận hành, sửa chữa và mở rộng ra sao trong ba đến năm năm tới.
Điều chúng tôi muốn bạn ghi nhớ rất đơn giản. Công nghệ tốt nhất không phải là công nghệ mới nhất. Công nghệ tốt là công nghệ phù hợp với quy mô, nguồn lực và kế hoạch phát triển của chính doanh nghiệp bạn. Một website chạy ổn định, dễ sửa và dễ tìm người hỗ trợ thường mang lại giá trị lâu dài hơn. Điều này đúng với cả thiết kế website lẫn lập trình ứng dụng.
Ưu tiên sự ổn định hơn độ mới
Những công nghệ đã qua thử thách thời gian thường có lợi thế rõ rệt. Cộng đồng lập trình viên đông, tài liệu phong phú và các lỗi phổ biến đã được ghi nhận cùng hướng xử lý. Khi bạn cần sửa một tính năng hay nâng cấp giao diện, việc tìm người làm sẽ dễ hơn. Chi phí cũng thường hợp lý hơn.
Ngược lại, công nghệ quá mới có thể đi kèm nhiều tính năng hấp dẫn trên giấy tờ. Tuy vậy, số người thực sự làm chủ nó có thể rất ít. Khi đó, thời gian chờ đợi và chi phí sẽ tăng lên. Rủi ro gián đoạn vận hành cũng không nhỏ, nhất là với website đang tạo doanh thu mỗi ngày.
Chúng tôi thường khuyên khách hàng tự đặt một câu hỏi đơn giản. Nếu đơn vị lập trình ban đầu ngừng hợp tác, bạn có tìm được người khác tiếp quản không? Nếu câu trả lời là khó, đó là tín hiệu nên cân nhắc lại trước khi quyết định.
Khả năng mở rộng trong hai đến ba năm tới
Chọn công nghệ không chỉ nhìn vào nhu cầu hôm nay. Một doanh nghiệp hiện chỉ cần website giới thiệu sản phẩm, vài năm sau có thể muốn bổ sung kênh bán hàng trực tuyến, đặt lịch hẹn hoặc kết nối với phần mềm quản lý nội bộ. Nếu nền tảng ban đầu không đủ linh hoạt, mỗi lần thêm tính năng lại là một lần phải vá víu.
Chúng tôi từng chứng kiến một doanh nghiệp phải làm lại gần như toàn bộ website chỉ sau hai năm. Chi phí lúc đó cao hơn nhiều so với việc chọn ngay một nền tảng đủ linh hoạt từ đầu. Đó là bài học mà nhiều chủ doanh nghiệp chỉ nhận ra khi đã trả giá.
- Liệt kê những tính năng có thể cần trong 2 đến 3 năm tới.
- Hỏi đơn vị thiết kế xem nền tảng có hỗ trợ tích hợp không.
- Ước tính sơ bộ chi phí nâng cấp so với chi phí làm lại từ đầu.
Vì vậy, khi trao đổi với đơn vị thiết kế, bạn nên nói rõ kế hoạch phát triển trong vài năm tới. Đừng chỉ mô tả nhu cầu của tháng này.
Những câu hỏi nên đặt ra trước khi ký hợp đồng
Trước khi bắt đầu dự án lập trình ứng dụng hay thiết kế website, hãy yêu cầu đơn vị giải thích vì sao họ đề xuất một công nghệ cụ thể. Một đơn vị đáng tin sẽ trình bày rõ ràng, có so sánh ưu nhược điểm và sẵn sàng để bạn cân nhắc. Nếu họ né tránh hoặc chỉ nói công nghệ đó đang được ưa chuộng, bạn nên thận trọng hơn.
Bạn cũng nên hỏi về chi phí bảo trì hằng năm, khả năng đào tạo nhân sự nội bộ và mức độ phổ biến của công nghệ trên thị trường. Những thông tin này giúp bạn không bị phụ thuộc hoàn toàn vào một đơn vị duy nhất, đồng thời có căn cứ để so sánh các báo giá.
Quyền sở hữu mã nguồn cũng cần được thống nhất ngay từ đầu. Hãy yêu cầu bàn giao đầy đủ mã nguồn, tài khoản quản trị và tài liệu hướng dẫn. Nếu sau này cần chuyển sang đơn vị khác, bạn sẽ không gặp trở ngại về kỹ thuật hay pháp lý.
Để có thêm cơ sở so sánh, bạn có thể tham khảo công ty thiết kế website mà chúng tôi đã tổng hợp. Trong đó có các tiêu chí giúp bạn đánh giá cách một đơn vị tư vấn công nghệ trước khi triển khai.
Sau khi bàn giao, website cần được kiểm tra và bảo vệ
Chọn đúng công nghệ mới chỉ là bước đầu tiên. Website cần được rà soát định kỳ về tốc độ tải trang, lỗi liên kết và các yếu tố SEO cơ bản. Bạn có thể tự theo dõi bằng công cụ miễn phí hoặc trả phí. Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy đọc danh sách công cụ kiểm tra website chuẩn SEO để chọn đúng loại phù hợp với quy mô của mình.
Dù chạy trên nền tảng nào, việc sao lưu dữ liệu luôn là việc không thể bỏ qua. Một lỗi cập nhật hay sự cố máy chủ có thể làm mất toàn bộ nội dung nếu bạn chưa có bản sao lưu. Với website dùng WordPress, bạn có thể tham khảo tài liệu chính thức của WordPress về cách bảo trì và cập nhật, kết hợp với hướng dẫn backup và restore website WordPress để nắm quy trình cơ bản.
Một thực hành chúng tôi thường áp dụng là giữ ít nhất ba bản sao dữ liệu, lưu trên hai loại phương tiện khác nhau và có một bản ở nơi khác. Bạn có thể tìm hiểu kỹ hơn trong bài quy tắc backup 3-2-1 là gì.
Checklist nhanh khi chọn công nghệ cho website doanh nghiệp nhỏ
Khi đã có đủ thông tin, bạn có thể rà soát nhanh theo vài tiêu chí:
- Công nghệ có phổ biến tại thị trường trong nước không?
- Chi phí bảo trì dự kiến là bao nhiêu?
- Website có đủ khả năng mở rộng trong vài năm tới không?
- Nếu cần đổi đơn vị, việc chuyển giao có khó khăn gì?
Nếu bốn câu hỏi này đều có câu trả lời rõ ràng, khả năng cao bạn đang đi đúng hướng.
Chúng tôi tin rằng doanh nghiệp nhỏ hoàn toàn có thể sở hữu một website vừa ổn định vừa dễ vận hành. Điều kiện duy nhất là đặt sự phù hợp lên trên sự thời thượng, và luôn giữ quyền chủ động với dữ liệu cũng như mã nguồn của chính mình.